Večno sećanje na kraljevačke junake Velikog rata – obeležen Dan oslobođenja Kraljeva u Prvom svetskom ratu

Dan oslobođenja u Prvom svetskom ratu, u znak sećanja na dan kada je 1918. godine srpska vojska ušla u Kraljevo, Grad je obeležio polaganjem venaca kraj krajputaša u parku kod Duhovnog centra „Sveti vladika Nikolaj Velimirović“.

„Na današnji dan 1918. godine Konjički eskadron Trećeg konjičkog puka Konjičke divizije Prve armije, pod komandom kapetana Bogdana Jevtovića, pregazio je reku Ibar i oslobodio Kraljevo, iz kojeg su se povukle austrougarske okupacione trupe. Time je okončana trogodišnja okupacija našeg grada, koju su obeležile torture, pljačke, ubistva i nemilosrdne eksploatacije prirodnih bogatstava našeg kraja“, rekao je istoričar Nemanja Trifunović, kustos u Narodnom muzeju Kraljevo.

Kako u knjizi „Kraljevački spomenici – soluncima u slavu“ navodi autor dr Milan Matijević, „čim se austrougarska vojska povukla iz grada 22. oktobra nakon pet sati posle podne, u Kraljevu je opštinska uprava preko dobošara obaveštavala građanstvo da što organizovanije dočekaju oslobodioce. Predsednik opštine Jovica Stojković izdaje naredbu da se sve potkivačke radnje otvore, potpale vatru i pripreme se za potkivanje konja na kojima su oslobodioci gonili neprijatelja. Kafedžije su otvarale kafane koje nisu dugo radile, čistili ih i pripremali za kraći boravak vojske u varoši…. Posle tri godine austrijsko-nemačke okupacije Kraljevo je dočekalo slobodu. Oslobodioce i njihove konje građani su radosno dočekali, kitili jesenjim cvećem i izvezenim peškirima…“.

O stradanjima srpskog naroda i Kraljevčana u Velikom ratu odnosno u ratovima za oslobođenje i ujedinjenje od 1912. do 1918, prema rečima Nemanje Trifunovića, svedoče i brojni krajputaši, poput spomenika krajputaša posvećenih mladim ratnicima iz kraljevačkog kraja koji su dali živote za slobodu otadžbine u balkanskim i Prvom svetskom ratu, kraj kojih su delegacije ovog 22. oktobra položile vence, a na području našeg grada su podignuta brojna spomenička obeležja – spomen-škole, spomen-crkve, spomen-česme i druga spomen-obeležja koja nas podsećaju na junačka dela naših ratnika iz balkanskih ratova i Velikog rata.

„Narodni muzej Kraljevo daje doprinos prikupljanju konačnog broja žrtava rata – formirana je jedna terenska ekipa, koju činimo kolega Srđan Vulović i ja, koja ima zadatak i koja već radi na obilaženju seoskih grobalja, evidentiranju spomenika poginulim u ratovima od 1912. do 1918, kao i brojnih krajputaša koji se nalaze pored puteva u selima. Do sada smo obišli više od 45 grobalja i evidentirali veliki broj krajputaša koji se, nažalost, nalaze u veoma lošem stanju s obzirom na to da je većina pravljena od peščara i da su podložni propadanju. To je projekat koji će trajati narednih godina, ali se nadamo da ćemo, kada iščitamo te spomenike kao jedan vredan istorijski izvor, uz konsultaciju arhivske građe, arhivskih dokumenata, konačno imati popis svih Kraljevčana odnosno žitelja Kraljeva i okoline koji su stradali u Velikom ratu“, rekao je Trifunović.

Kraj spomeničkog obeležja u parku kod Duhovnog centra „Sveti vladika Nikolaj Velimirović“, uz zvuke „Posmrtnog marša“ Vatrogasnog orkestra „27. septembar“, pored gradonačelnika grada Kraljeva dr Predraga Terzića i njegovih najbližih saradnika, vence su položile i delegacije Raškog upravnog okruga, Vojske, Policije, predstavnici boračkih udruženja i organizacija.

Izvor: Grad Kraljevo