Poljoprivredno-hemijska škola u Kraljevu obeležila vek od smrti dr Đorđa Radića

Najlepša zadužbina prvog doktora agronomije i pionira srpske poljoprivredne nauke je Poljoprivredno-hemijska škola u Kraljevu, čiji je on bio prvi upravitelj i koja mu se, na vek od njegove smrti – dostojno odužila

Najstarija poljoprivredna škola u Srbiji koja radi u kontinuitetu,a istovremeno i najstarija škola u Raškom okrugu je Poljoprivredno-hemijska škola „Dr Đorđe Radić“ u Kraljevu. Ona ove godine obeležava 140 godina postojanja. U godini jubileja, kroz različite aktivnosti, koje su počele još u maju, učenici i gosti imali su priliku da se upoznaju sa likom i delom prvog upravitelja škole dr Đorđa Radića.

Stogodišnjica smrti prvog doktora agronomije i pionira srpske poljoprivredne nauke, u Poljoprivredno hemijskoj školi koja nosi njegovo ime – obeležena je prigodnim programom. Prošlo je 14 decenija otkad je kralj Milan Obrenović, 29. juna 1882. godine, potpisao ukaz o osnivanju Poljoprivredne škole u Kraljevu. Zbog problema nastalih tokom gradnje, a delom i zbog nerazumevanja tadašnjih političara, školska godina je u Poljoprivrednoj školi te jeseni – kasnila, pa su đaci u školske klupe ovog zdanja seli mesec dana kasnije – 1. oktobra. Škola je bila internatskog tipa.

U znak sećanja na prvog upravitelja škole, učenici su priredbom „Čuvamo zadužbinu dr Đorđa Radića“ prikazali njegov život i delo, onako kako ga vide savremene generacije. Izložba „Dr Đorđe Radić poljoprivredni prosvetitelj i naučnik“, koja je od juna 2022. godine postavljena u holu škole, predstavlja njegov život i delo kroz istoriju.

Sadašnja direktorka škole „Dr Đorđe Radić“ Svetlana Mladenović istakla je da se parastosom i osveštanjem spomenika prvom doktoru agronomije u Srbiji – na kraljevačkom Starom groblju završava obeležavanje veka od njegove smrti. Od 1990. godine škola nosi ime njenog prvog upravitelja i pridodaju joj se još tri područja rada:hemija, nemetali i grafičarstvo.

– U ovoj godini smo imali niz manifestacija – obeležavanje ukaza kralja Milana, dodeljivanje novoosnovane nagrade dr Đorđe Radović najboljim učenicima poljoprivrednih škola u Srbiji, a kako je škola 10. decembra 1990. godine dobila ime dr Đorđa Radića, tim povodom, 10. decembra, planirana je Svečana akademija „Škola nekad, danas i sutra.“

Dr Đorđe Radić rođen je 22. aprila 1839. godine u Velikom Bečkereku. U Kraljevu je živeo od 1882. godine. Bio je predsednik opštine 1916. godine, a avgusta 1922. upokojio se u našem gradu, gde je i sahranjen.

– Dobio je 12 odlikovanja za svoj rad i brojna priznanja. Osim u Srbiji, nagrađivan je još i u Francuskoj, Belgiji, Italiji, Mađarskoj. O njegovom radu govore mnoga naučna dostignuća, počev od hibridizacije kukuruza koju je započeo pre Amerikanaca, dobijene razne sorte kukuruza i krompira, nova povrća; proizveden prvi pamuk u Ugarskoj, uvedene nove plemenitije rase stoke, posebno goveda, ovce i živine, ukrštanja merino ovnova sa krivovirskom ovcom; ogledi sa uzgojem svilene bube, nabavljene za ono vreme nove sprave i alatke – gvozdeni plugovi i vršalice sa vitlom – kaže istoričar Dragan Drašković.

Dr Đorđe Radić osnovao je, osim u Kraljevu i poljoprivredne škole u Požarevcu (deset godina pre kraljevačke, ali je zatvorena kada je škola u Kraljevu počela da radi) i Danilovgradu, imao je kontakte i saradnju sa svim relevantnim imenima poljoprivredne nauke u Evropi i svetu u tadašnjem vremenu. Napisao je više od 50 naučnih studija i knjiga iz oblasti poljoprivrede. Osnovao je i Srpsko poljoprivredno društvo u Beogradu.

Zahvaljujući donacijama bivših učenika škole na Starom groblju u Kraljevu, sada su postavljeni spomenik i nadgrobna ploča na mestu gde je Đorđe Radić prvobitno i sahranjen i gde se spomenik nekada i nalazio.

Bivše i učenike koji sada pohađaju ovu školu, nastavnike, goste i učesnike programa, pozdravio je gradonačelnik Kraljeva dr Predrag Terzić.

– Jedan od uslova za upis tada je bio, kako sam čuo od sadašnje direktorke, da su porodice učenika morale da imaju pet hekatra zemlje. Deca koja su teorijsko znanje sticala u školskim klupama imala su tada mogućnost da ta znanja primene u sopstvenom domaćinstvu. Najbolji đaci su dobijali alatke za rad ili priplodno grlo i to im je omogućilo da kasnije postanu uzorni domaćini, dobri poljoprivrednici i da mogu da nastave da razvijaju svoja mesta – istakao je Terzić, ocenjujući da ova škola omogućava deci da steknu znanja kako bi se bavila poljoprivredom, a mnogima je stečeno znanje odlična priprema za upis željenog  fakulteta.

On je dodao i da je važno da se „sećamo svojih velikana, da brinemo o njihovim spomenicima, da vodimo računa o srpskoj tradiciji“.

Izvor: KRUG